🌸 ସାହିତ୍ୟ କ’ଣ? ଶବ୍ଦରୁ ସୃଜନର ଯାତ୍ରା 🌸

🌸 ସାହିତ୍ୟ କ’ଣ? ଶବ୍ଦରୁ ସୃଜନର ଯାତ୍ରା 🌸

ଆମେ ପ୍ରତିଦିନ ଅନେକ କଥା କହୁ, ଶୁଣୁ ଓ ପଢ଼ୁ। କିନ୍ତୁ ସବୁ ଲେଖା କ’ଣ 'ସାହିତ୍ୟ'? ସାହିତ୍ୟ କେବଳ କାହାଣୀ କିମ୍ବା କବିତାର ସମାହାର ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଆମ ଜୀବନର ପ୍ରତିଛବି। ଆସନ୍ତୁ ଆଜି ସହଜ ଭାଷାରେ ବୁଝିବା ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ।

୧. ସାହିତ୍ୟର ଶାବ୍ଦିକ ଅର୍ଥ

‘ସାହିତ୍ୟ’ ଶବ୍ଦଟି ‘ସହିତ’ ଶବ୍ଦରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏହାର ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ଭାବ ରହିଛି:

ମିଳନ ବା ସଂଯୋଗ: ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥର ଏକ ସୁନ୍ଦର ମିଳନ ହେଉଛି ସାହିତ୍ୟ।

ମଙ୍ଗଳ ବା ହିତ: ଯାହା ସମାଜ ଓ ମାନବିକତାର ‘ହିତ ସହିତ’ ଜଡ଼ିତ, ତାହା ହିଁ ସାହିତ୍ୟ।

୨. ସରଳ ଭାଷାରେ ସାହିତ୍ୟ କ’ଣ?

ସାହିତ୍ୟ ହେଉଛି ସମାଜର ଦର୍ପଣ ଏବଂ ମନର ଭାଷା। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ସ୍ରଷ୍ଟା ନିଜର ଅନୁଭୂତି, ସମାଜର ବାସ୍ତବତା, ଆନନ୍ଦ, କଷ୍ଟ କିମ୍ବା କଳ୍ପନାକୁ ଶବ୍ଦ ମାଧ୍ୟମରେ ଏପରି ଭାବେ ସଜାଇ ଲେଖନ୍ତି ଯେ ତାହା ପାଠକର ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁପାରେ ଏବଂ ତା’ ମନରେ ଚିନ୍ତା ଜାଗ୍ରତ କରେ, ତାହା ସାହିତ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୁଏ।

"ସାହିତ୍ୟ କେବଳ ଅକ୍ଷରର ସମାହାର ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଆମ ସମୟ, ସମାଜ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଜୀବନ୍ତ ଦସ୍ତାବିଜ୍।"

୩. ଉଦାହରଣ ସହ ବୁଝିବା ଆସନ୍ତୁ:

ସାହିତ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ—କବିତା, ଗଳ୍ପ, ଉପନ୍ୟାସ, ନାଟକ ଓ ପ୍ରବନ୍ଧ ଆଦି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୂପ ଆମକୁ କିଛି ନା କିଛି ବାର୍ତ୍ତା ଦିଏ:

ସମାଜର ବାସ୍ତବ ଚିତ୍ର (ବାସ୍ତବବାଦୀ ସାହିତ୍ୟ):

ଉଦାହରଣ: ବ୍ୟାସକବି ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କ ଉପନ୍ୟାସ ‘ଛ ମାଣ ଆଠ ଗୁଣ୍ଠ’। ଏହା କେବଳ ଏକ କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେହି ସମୟର ଶୋଷିତ ଗରିବ ଚାଷୀ ଓ ଜମିଦାରୀ ପ୍ରଥାର ସତ୍ୟତାକୁ ସମାଜ ଆଗରେ ଆଣି ଠିଆ କରିଥିଲା।

ପ୍ରକୃତି ଓ ମାନବିକ ସମ୍ବେଦନା (କାବ୍ୟକ ସାହିତ୍ୟ):

ଉଦାହରଣ: ସ୍ୱଭାବ କବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ ‘ତପସ୍ୱିନୀ’ କାବ୍ୟ। ଏଠାରେ ପ୍ରକୃତି ମାନବ ଚରିତ୍ର ଭଳି କଥା କହେ ଓ ପାଠକ ମନରେ ଗଭୀର ସହାନୁଭୂତି ଜାଗ୍ରତ କରେ।

ଜୀବନ ଦର୍ଶନ ଓ ନୀତିଶିକ୍ଷା (ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସାହିତ୍ୟ):

ଉଦାହରଣ: ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ‘ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ’। ଏହାର ସହଜ ଓ ସରଳ ପଦଗୁଡ଼ିକ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିକୁ ସମୟାନୁସାରେ ଜୀବନ ବଞ୍ଚିବାର କଳା ଓ ନୀତି ଆଚରଣ ଶିଖାଇଛି।

୪. ସାହିତ୍ୟ କାହିଁକି ଜରୁରୀ?

ଏହା ଆମ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖେ।

ଏହା ମନୁଷ୍ୟ ମନରେ ଦୟା, କରୁଣା ଓ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ବୃଦ୍ଧି କରେ।

ଅତୀତର ଇତିହାସ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ସମ୍ଭାବନାକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସହ ଯୋଡ଼ିଥାଏ।

ଭାବନାର ଏହି ଅନନ୍ତ ଯାତ୍ରାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ! ଆସନ୍ତୁ ସାହିତ୍ୟ ପଢ଼ିବା, ସୃଜନ ସହ ଯୋଡ଼ି ହେବା।

ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଯଦି ଏହିଭଳି କିଛି ତଥ୍ୟ ରହିଛି କଳା ଓ ସାହିତ୍ୟକୁ ଆଧାର କରି ତେବେ ଆମକୁ ମେଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ପଠାନ୍ତୁ👇

ସମ୍ପାଦକ

ସୃଜନ ସନ୍ଧାନ

ଓଡ଼ିଶା ପବ୍ଲିକ ଖବର